Dashama Sthapana Muhurat Time 2026: હિન્દુ ધર્મમાં વ્રત અને અનુષ્ઠાનોનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ તેમાં દશામાનું વ્રત શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું એક અનોખું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ વ્રત માત્ર એક ધાર્મિક પરંપરા નથી, પરંતુ જીવનમાં આવી પડતી 'માઠી દશા' કે મુશ્કેલીઓને દૂર કરી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવવાનો એક મનોવૈજ્ઞાનિક અને આધ્યાત્મિક માર્ગ છે. ગુજરાતમાં અત્યંત શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવાતા આ પવિત્ર વ્રતની શરૂઆત, દશામા મૂર્તિ સ્થાપનાના શુભ મુહૂર્ત અને પૂજા વિધિ અંગેની સંપૂર્ણ વિગતો આ લેખમાં જાણો.
દશામાં વ્રત 2026 ક્યારે શરૂ થશે? (Dashama Vrat 2026 Date)
ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર, દશામા વ્રતનો પ્રારંભ અષાઢ વદ અમાસના દિવસે થાય છે, જેને ગુજરાતના ઘણા વિસ્તારોમાં 'દિવાસો' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં આ વ્રતની મહત્વપૂર્ણ તારીખો નીચે મુજબ છે:
- દશામાં વ્રતનો પ્રારંભ: 12 ઓગસ્ટ 2026, બુધવાર (દિવાસો / અષાઢી અમાસ)
- દશામાં વ્રતનો સમયગાળો: 10 દિવસ સુધી
- દશામાં વ્રતની પૂર્ણાહુતિ અને રાત્રિ જાગરણ: 21 ઓગસ્ટ 2026, શુક્રવાર
- દશામાં મૂર્તિ વિસર્જન: 22 ઓગસ્ટ 2026, શનિવાર (વહેલી સવારે સૂર્યોદય પહેલાં)
દશામાં મૂર્તિ સ્થાપના માટે કયું મુહૂર્ત છે સૌથી શુભ? (Dashama Sthapna Muhurat 2026)
શાસ્ત્રોક્ત રીતે માતાજીની સ્થાપના માટે વહેલી સવારનો બ્રહ્મ મુહૂર્ત, અમૃતકાળ અને પ્રાતઃ સંધ્યાનો સમય અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. 12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ મૂર્તિ સ્થાપન માટેના શ્રેષ્ઠ સમયગાળા આ મુજબ છે:
- બ્રહ્મ મુહૂર્ત: સવારે 04:47 વાગ્યાથી 05:31 વાગ્યા સુધી
- પ્રાતઃ સંધ્યા: સવારે 05:09 વાગ્યાથી 06:15 વાગ્યા સુધી
- ચોઘડિયા મુહૂર્ત: જો તમે ચોઘડિયા અનુસાર સ્થાપના કરવા માંગતા હોવ, તો દિવસના શુભ, લાભ અને અમૃત ચોઘડિયા તેમજ અભિજીત મુહૂર્ત સૌથી ઉત્તમ ગણાય છે.
દશામાં વ્રતનું ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વ શું છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ વ્રત કરવાથી જીવનમાં ચાલી રહેલી માઠી દશા, દુઃખો, આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પારિવારિક કલેશમાંથી મુક્તિ મળે છે. માતા દશામા પોતાના ભક્તોના જીવનની નકારાત્મકતા દૂર કરી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે છે. ખાસ કરીને સૌભાગ્યવતી મહિલાઓ પોતાના પરિવારના ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય, સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે આ વ્રત ખૂબ જ શ્રદ્ધાપૂર્વક રાખે છે.
દશામાં મૂર્તિ સ્થાપના અને પૂજા વિધિ કેવી રીતે કરવી? (Dashama Sthapna Puja Vidhi)
દશામાની પૂજાનો પ્રારંભ વહેલી સવારે નિત્યકર્મ પતાવીને કરવો શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
- આસન વ્યવસ્થા: ઘરના એક પવિત્ર ખૂણે અથવા પૂજા સ્થાનમાં પાટલો મૂકી તેના પર કોરું લાલ કાપડ પાથરો.
- મૂર્તિ સ્થાપન: આ પાટલા પર માતાજીનું પ્રતીક એવી દશામાની સાંઢણી (મૂર્તિ અથવા છબી)ની સ્થાપના કરો. સાંઢણી એ ગતિશીલતા અને મુશ્કેલ માર્ગ કાપવાનું પ્રતીક છે.
- કળશ સ્થાપના: મૂર્તિની પાસે એક તાંબાના કળશમાં શુદ્ધ જળ ભરી તેની સ્થાપના કરો, જે વરુણ દેવનું પ્રતીક છે.
- રક્ષાસૂત્ર (દોરો): કાચા સૂતરના 10 તાર લઈ તેને કંકુવાળા કરી 10 ગાંઠો વાળો. આ 10 ગાંઠો વ્રતના 10 પવિત્ર દિવસોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. એક દોરો કળશને બાંધવો અને બીજો દોરો વ્રત કરનારે પોતાના જમણા હાથે બાંધવો.
- પૂજન વિધિ: ત્યારબાદ મૂર્તિ અને કળશને કંકુનું તિલક કરી અક્ષત (ચોખા) ચઢાવી દૈનિક પૂજા અને આરતી શરૂ કરવી.
દશામાં વ્રતના મુખ્ય નિયમો અને ઉપવાસ
દશામાનું વ્રત કરનારે 10 દિવસ સુધી સાત્વિકતા જાળવવી પડે છે.
- દૈનિક ભક્તિ: દરરોજ સવારે વહેલા ઉઠી, સ્નાન કરી દશામાનું ધ્યાન ધરવું, દીવો પ્રગટાવવો અને વ્રત કથાનું શ્રવણ કે વાંચન કરવું.
- ઉપવાસના વિકલ્પો: શક્તિ હોય તો 10 દિવસ સુધી 'નકોડા' (નિર્જળા/ઉપવાસ) કરી શકાય છે. જો શક્ય ન હોય તો, પ્રથમ અને અંતિમ દિવસે ઉપવાસ રાખી બાકીના 8 દિવસ 'એકટાણા' (દિવસમાં એકવાર ફરાળી ભોજન) કરવાનો વિકલ્પ પણ સ્વીકાર્ય છે.
- રાત્રિ જાગરણ: વ્રતના અંતિમ દિવસે એટલે કે 10મી રાત્રે 12 વાગ્યા સુધી જાગરણ કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દરમિયાન ભક્તો ભજન-કીર્તન દ્વારા માતાજીની આરાધના કરે છે.
- જીવનશૈલી: વ્રત દરમિયાન ક્રોધ ત્યાગવો, અસત્ય ન બોલવું અને પૂર્ણપણે દશામાના નામનું રટણ કરવું.
દશામાની પૂજા માટે કઈ-કઈ સામગ્રી જરૂરી છે?
| સામગ્રીનું નામ | ઉપયોગ / હેતુ |
|---|---|
| પાટલો અને લાલ કાપડ | માતાજીની આસન વ્યવસ્થા માટે |
| દશામાની સાંઢણી (મૂર્તિ/છબી) | પૂજનના મુખ્ય આરાધ્ય દેવી તરીકે |
| તાંબાનો કળશ અને શુદ્ધ જળ | વરુણ દેવની સ્થાપના માટે |
| કાચું સૂતર (10 તાર) | 10 ગાંઠવાળો રક્ષાસૂત્ર દોરો બનાવવા માટે |
| કંકુ, અક્ષત, ઘીનો દીવો | દૈનિક પૂજા અને આરતી માટે |
| વ્રત કથાની 11 નકલ | પૂર્ણાહુતિ સમયે પરણિત સ્ત્રીઓને દાન આપવા માટે |
| સીંગ-સાકરિયા અથવા રેવડી | દરરોજ વહેંચવા માટેના પ્રસાદ તરીકે |