LPG Shortage: ઈરાન-યુએસ યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના અવરોધને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ઉર્જા સંકટ (Energy Crisis) વધુ ઘેરું બન્યું છે અને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસની અછત અને કિંમત એમ બંને મોરચે મુશ્કેલીઓ જોવા મળી રહી છે. દરમિયાન ભારત સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક LPG સપ્લાય ચેઇનને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં 3 થી 4 વર્ષનો સમય લાગી શકે છે, કારણ કે તે સ્પષ્ટ નથી કે ઉત્પાદન બંધ કામચલાઉ છે કે નુકસાન કાયમી છે. ભારત તેના LPG સપ્લાય માટે પશ્ચિમ એશિયા પર ભારે નિર્ભર છે.
મનીકંટ્રોલના રિપોર્ટ મુજબ, અધિકારીએ નામ ન છાપવાની શર્તે કહ્યું, અસરગ્રસ્ત સપ્લાયર્સ પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ અને કદાચ વધુ સમય લાગી શકે છે. તેમણે ભારતના વધતા આયાત જોખમો અને ખર્ચ દબાણ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું. ભારતની LPG આયાત પર નિર્ભરતા ઊંચી રહે છે અને તેનો લગભગ 60 ટકા વપરાશ આયાત દ્વારા પૂર્ણ થાય છે.
વિવિધ અહેવાલોમાં દાવા
દરમિયાન, રુબિક્સ ડેટા સાયન્સ અને વિયાના ટ્રેડ એક્સચેન્જના એપ્રિલના અહેવાલ મુજબ રૂટ બદલવા અને વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો હોવા છતાં અસરકારક ગેસ પુરવઠામાં વિક્ષેપો 40-50 ટકા સુધી ચાલુ રહી શકે છે. રુબિક્સ ડેટા સાયન્સ એક જોખમ વ્યવસ્થાપન અને વિશ્લેષણાત્મક પેઢી છે, જ્યારે વિયાના ટ્રેડ એક્સચેન્જ એક સપ્લાય ચેઇન ફાઇનાન્સ અને ટ્રેડ ડેટા પ્લેટફોર્મ છે.
સ્થાનિક પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત કરવાના પ્રયાસો ચાલુ છે
અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર સ્થાનિક પુરવઠાની સાતત્ય સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે સાથે સાથે અછતને દૂર કરવા માટે વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોની પણ શોધ કરી રહી છે.
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે LPG પુરવઠો આટલો લાંબો સમય લાગી શકે છે કારણ કે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ LPG પુરવઠા બંધ કરવામાં આવ્યા છે. "બંધ" નો અર્થ હજુ સ્પષ્ટ નથી - શું આખા કુવાઓ સુકાઈ ગયા છે કે ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયું છે - પરંતુ તેઓ પોતે કહી રહ્યા છે કે તેમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ લાગશે.
યુદ્ધ શરૂ થયું તે પહેલાં, આ પુરવઠાનો આશરે 90 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા મોકલવામાં આવતો હતો. 24 માર્ચ સુધીમાં, ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાતનો હિસ્સો ઘટીને 55 ટકા થઈ ગયો હતો.
ઓછો સંગ્રહ, ઊંચા ભાવ
રિપોર્ટ મુજબ, ભારતની વાર્ષિક LPG માંગ આશરે 33 મિલિયન ટન છે અને માર્ચના મધ્ય સુધીમાં આપણી પાસે ફક્ત 15 દિવસના વપરાશ જેટલી સંગ્રહ ક્ષમતા હતી. પરિણામે, પુરવઠા સ્ત્રોતોમાં ફેરફાર ટૂંકા ગાળાના પુરવઠા વિક્ષેપનું જોખમ વધારે છે અને ભાવમાં વધઘટની અસર વધુ સ્પષ્ટ બને છે. માર્ચના મધ્યથી, સ્થાનિક સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹60નો વધારો થયો છે, જ્યારે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹115નો વધારો થયો છે.