Gold Loans: ભારતમાં ગોલ્ડ લોન ધિરાણના સૌથી ઝડપી વિકસતા વિકલ્પોમાંથી એક બની રહી છે.નાણાંકીય જરૂરિયાત ઊભી થતાં વધુને વધુ પરિવારો તેમની સોનાની જ્વેલરી અને આભૂષણોને અડાણે મૂકી ઔપચારિક ધિરાણનો લાભ લઈ રહ્યા છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન નવી ગોલ્ડ લોનના મૂલ્યમાં અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ 84 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો.
એક્સપિરિયન રિપોર્ટ પ્રમાણે કુલ ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયો પણ નોંધપાત્ર રીતે વધીને માર્ચ 2023ના રૂપિયા 6.3 લાખ કરોડથી વધીને માર્ચ 2026 સુધીમાં રૂપિયા 19.4 લાખ કરોડ પર પહોંચ્યો હતો.
આ વૃદ્ધિનું એક મુખ્ય કારણ સોનાના ભાવમાં વધારો છે. જેમ જેમ સોનું વધુ મૂલ્યવાન બને છે,તેમ તેમ લોન લેનારાઓ તે જ સોના સામે મોટી લોન રકમ મેળવી શકે છે. જ્યારે સોનાના ભાવ સૂચકાંકમાં 144%નો વધારો થયો છે, (24 માર્ચના આધારની તુલનામાં) સોનાની લોન મંજૂરી રકમ સૂચકાંકમાં 200% થી વધુનો વધારો થયો છે (24 માર્ચના આધારની તુલનામાં). પરિણામે, સરેરાશ લોનનું કદ નાણાકીય વર્ષ 23 માં રૂપિયા 0.98 લાખથી લગભગ બમણું થઈને નાણાકીય વર્ષ 26 માં રૂ. 1.96 લાખ થઈ ગયું છે.
આ વૃદ્ધિ હવે પરંપરાગત ગોલ્ડ લોન બજારો સુધી મર્યાદિત નથી.ઉત્તર પ્રદેશ (+138%), પશ્ચિમ બંગાળ (+112%), રાજસ્થાન (+105%) અને મહારાષ્ટ્ર (+102%) સહિત અનેક રાજ્યોમાં હવે મજબૂત વિસ્તરણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ દર્શાવે છે કે, સોના-આધારિત ઉધાર શહેરો, નગરો અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં વ્યાપક શ્રેણીમાં સ્વીકૃતિ મેળવી રહ્યું છે, જોકે આ પ્રદેશો હાલમાં એકંદરે પોર્ટફોલિયોમાં પ્રમાણમાં નાનો હિસ્સો ધરાવે છે, જે વૃદ્ધિ માટે વધુ અવકાશ દર્શાવે છે.
ગોલ્ડ લોન પણ વધુ લોકોને ઔપચારિક નાણાકીય વ્યવસ્થામાં પ્રવેશવામાં મદદ કરી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 26 માં કુલ ગોલ્ડ લોન સોર્સિંગ મૂલ્યમાં પ્રાયોરિટી સેક્ટર ગોલ્ડ લોન (PSGL)નો હિસ્સો લગભગ 23% હતો, જે ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી સમુદાયોમાં ક્રેડિટની પહોંચને ટેકો આપે છે. ઉધાર લેવાની વર્તણૂક પણ બદલાઈ રહી છે, નાણાકીય વર્ષ 26 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં સોર્સ્ડ ગોલ્ડ લોન ગ્રાહકોમાંથી લગભગ 75% રિપીટ બોરોઅર છે, જે ગોલ્ડ લોનમાં નાણાકીય વર્ષ 26ના રિકરિંગ સ્ત્રોત તરીકે વધતો વિશ્વાસ દર્શાવે છે.
ઝડપી વૃદ્ધિ છતાં, ચુકવણી કામગીરી મજબૂત રહી છે. 90+ની ચોખ્ખી ડિલિન્ક્વન્સી માર્ચ 2023 માં 0.4% થી વધીને માર્ચ 2026માં 0.2% થઈ, જે દર્શાવે છે કે, સ્થિર ક્રેડિટ ગુણવત્તા અને સમજદાર ધિરાણ પ્રથાઓ સાથે સેગમેન્ટમાં વિસ્તરણ ચાલુ રહ્યું છે. તારણો દર્શાવે છે કે ગોલ્ડ લોન સમગ્ર ભારતમાં ઘરો માટે વધુને વધુ મહત્વપૂર્ણ અને વિશ્વસનીય ક્રેડિટ વિકલ્પ બની રહી છે.