US Iran Blockade: પરમાણુ શસ્ત્રોના મુદ્દે ઈરાન સાથેની શાંતિ વાટાઘાટો સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ ગયા બાદ, અમેરિકાએ અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ સીધી લશ્કરી કાર્યવાહીની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું છે કે, આજથી એટલે કે સોમવાર, 13 એપ્રિલ બપોરે 2:00 વાગ્યાથી યુએસ નૌકાદળ ઈરાનના તમામ બંદરોની સંપૂર્ણ નાકાબંધી (Blockade) શરૂ કરશે. આ નિર્ણયથી પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની જ્વાળાઓ વધુ ભભૂકે તેવી ભયાનક સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
નાકાબંધીનું સ્વરૂપ અને યુએસ સેન્ટકોમની જાહેરાત
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર સ્પષ્ટતા કરી છે કે, અરબી અખાત અને ઓમાનના અખાતમાં આવેલા તમામ ઈરાની બંદરો પર આ નાકાબંધી નિષ્પક્ષ રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ પણ દેશનું જહાજ જો ઈરાની બંદર પર જતું હશે અથવા ત્યાંથી આવતું હશે, તો તેને યુએસ નૌકાદળ દ્વારા અટકાવવામાં આવશે.
કયા જહાજોને મળશે છૂટ?
અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નાકાબંધી માત્ર ઈરાન સાથે સંકળાયેલા વ્યવહારો પૂરતી મર્યાદિત છે. જે જહાજો બિન-ઈરાની બંદરો (જેમ કે સાઉદી અરેબિયા કે યુએઈ) તરફ જઈ રહ્યા છે, તેમને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી અપાશે. યુએસ નૌકાદળ નેવિગેશનની સ્વતંત્રતામાં અવરોધ નહીં લાવે, પરંતુ દરેક જહાજે રેડિયો ચેનલ 16 પર યુએસ દળો સાથે સંપર્કમાં રહેવું પડશે.
'વૈશ્વિક ખંડણી' અને સમુદ્રી સુરક્ષાનો વિવાદ
પ્રમુખ ટ્રમ્પે ઈરાન પર ગંભીર આરોપ લગાવતા જણાવ્યું છે કે, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ ખાણો (Mines) બિછાવી છે. ટ્રમ્પના મતે, ઈરાન આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ગેરકાયદેસર 'ટોલ' અથવા ખંડણી વસૂલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પે કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે, "જો કોઈ પણ ઈરાની સંસ્થા યુએસ દળો અથવા શાંતિપૂર્ણ જહાજો પર ગોળીબાર કરવાની હિંમત કરશે, તો તેમને સીધા નરકમાં મોકલવામાં આવશે." વધુમાં, અમેરિકી નૌકાદળ ટૂંક સમયમાં જ ઈરાન દ્વારા બિછાવેલી ખાણોને સાફ કરવાનું ઓપરેશન પણ શરૂ કરશે. જ્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નેવિગેશન સંપૂર્ણ સુરક્ષિત નહીં થાય, ત્યાં સુધી આ નાકાબંધી અમલમાં રહેશે.
ભારત અને વિશ્વ પર અસરો
આ નાકાબંધીને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર માઠી અસર થવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. ભારત જેવા દેશો જે મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે, તેમના માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ વધશે, તો તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.