High Uric Acid: આજના સમયમાં બદલાતી જીવનશૈલી અને ખોરાકની ખોટી આદતોને કારણે જે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સૌથી વધુ જોવા મળી રહી છે, તેમાં 'હાઈ યુરિક એસિડ' મુખ્ય છે. યુરિક એસિડ એ લોહીમાં જોવા મળતો એક કચરો (Waste product) છે. જ્યારે શરીર 'પ્યુરિન' નામના તત્વને પચાવે છે, ત્યારે યુરિક એસિડ ઉત્પન્ન થાય છે. સામાન્ય રીતે કિડની તેને ગાળીને પેશાબ વાટે બહાર કાઢે છે, પરંતુ જ્યારે તેનું પ્રમાણ વધી જાય છે, ત્યારે તે સાંધાઓમાં સ્ફટિકો (Crystals) સ્વરૂપે જમા થવા લાગે છે, જેને તબીબી ભાષામાં 'ગાઉટ' કહેવામાં આવે છે.
શરીર આપે છે આ 6 મહત્વના સંકેતો
જો તમારા શરીરમાં યુરિક એસિડ વધી રહ્યું હોય, તો શરીર નીચે મુજબના ચેતવણી સંકેતો આપવાનું શરૂ કરે છે, જેને ક્યારેય અવગણવા જોઈએ નહીં:
સાંધામાં તીવ્ર દુખાવો અને સોજો
યુરિક એસિડ વધવાનું આ સૌથી પ્રાથમિક લક્ષણ છે. ખાસ કરીને પગના અંગૂઠામાં અચાનક અસહ્ય દુખાવો થવો, લાલાશ દેખાવી અને સોજો આવવો એ યુરિક એસિડ જમા થયાની નિશાની છે. આ દુખાવો રાત્રિના સમયે વધુ તીવ્ર બની શકે છે.
સાંધામાં જડતા (Stiffness)
સવારે ઉઠતી વખતે સાંધા જકડાઈ ગયેલા અનુભવાય અથવા હાથ-પગ હલાવવામાં તકલીફ પડે, તો તે શરીરમાં વધેલા યુરિક એસિડના સ્તરનો સંકેત હોઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી બેસી રહ્યા પછી ઉભા થવામાં પણ મુશ્કેલી પડી શકે છે.
વારંવાર પેશાબ જવું અને બળતરા
જ્યારે કિડની યુરિક એસિડને બહાર કાઢવા માટે વધુ મહેનત કરે છે, ત્યારે પેશાબ વારંવાર આવવાની સમસ્યા થાય છે. ઘણીવાર પેશાબ કરતી વખતે બળતરા કે પેશાબના રંગમાં ફેરફાર પણ જોવા મળે છે.
ત્વચા પર લાલાશ અને ખંજવાળ
સાંધાની આસપાસની ત્વચા લાલ થઈ જવી અથવા ત્યાં ગરમીનો અનુભવ થવો એ સંકેત છે કે ત્યાં યુરિક એસિડના સ્ફટિકો જમા થઈ રહ્યા છે. ક્યારેક ત્વચા પર ખંજવાળ પણ આવી શકે છે.
કાયમી થાક અને નબળાઈ
યુરિક એસિડનું વધતું સ્તર શરીરની મેટાબોલિઝમ (ચયાપચય) પ્રક્રિયાને ધીમી પાડે છે. જેના કારણે વ્યક્તિ કોઈપણ શારીરિક મહેનત વગર પણ સતત થાક અને સુસ્તી અનુભવે છે.
કિડનીમાં પથરીનું જોખમ
જો યુરિક એસિડ લાંબા સમય સુધી લોહીમાં જળવાઈ રહે, તો તે કિડનીમાં પથરી (Kidney Stones) પેદા કરી શકે છે. પીઠના નીચેના ભાગમાં કે પડખામાં તીવ્ર દુખાવો થવો એ યુરિક એસિડ પથરીનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.
યુરિક એસિડને નિયંત્રિત કરવાના સરળ ઉપાયો
જો યુરિક એસિડની સમસ્યા શરૂઆતના તબક્કે હોય, તો જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને તેને સરળતાથી કાબૂમાં લઈ શકાય છે:
- દિવસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછું 3-4 લિટર પાણી પીવું જોઈએ. પાણી પીવાથી કિડની યુરિક એસિડને પેશાબ વાટે સરળતાથી શરીરમાંથી બહાર કાઢી શકે છે.
- પ્યુરિનયુક્ત ખોરાક જેમ કે રેડ મીટ, સીફૂડ, મસૂરની દાળ અને વધુ પડતા પ્રોટીનવાળા ખોરાકનું સેવન મર્યાદિત કરો. બહારનું જંક ફૂડ, તેલવાળું અને મસાલેદાર ભોજન ટાળવું હિતાવહ છે.
- ગળ્યા પીણાં, સોડા અને આલ્કોહોલ (ખાસ કરીને બીયર) યુરિક એસિડને ઝડપથી વધારે છે. તેને બદલે લીંબુ પાણી અથવા નાળિયેર પાણીનો વિકલ્પ પસંદ કરો.
- વજન વધવું એ યુરિક એસિડ વધવાનું મુખ્ય કારણ છે. દરરોજ 30 મિનિટ ચાલવું અથવા યોગ કરવાથી શરીરનું વજન સંતુલિત રહે છે અને યુરિક એસિડ નિયંત્રણમાં રહે છે.
- આહારમાં ઓટ્સ, ફળો (સફરજન, ચેરી) અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજીનો સમાવેશ કરો. ચેરી અને ખાટાં ફળો (વિટામિન સી) યુરિક એસિડ ઘટાડવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
હાઈ યુરિક એસિડ એ માત્ર સાંધાનો દુખાવો નથી, પરંતુ તે કિડની અને હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓનું મૂળ બની શકે છે. જો તમને ઉપરોક્ત લક્ષણો દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વગર બ્લડ ટેસ્ટ કરાવવો અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ આહારમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ. સતર્કતા અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી જ આ બીમારીનો શ્રેષ્ઠ ઇલાજ છે.
DISCLAIMER: દરેકના શરીરની તાસીર અલગ અલગ હોય છે. આ આર્ટિકલ્સ અને સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સના માધ્યમથી સાચી, સુરક્ષિત અને વિશેષજ્ઞ દ્વારા વેરિફાઈડ માહિતી લાવવી જ અમારો પ્રયત્ન છે, પરંતુ છતાં પણ કોઈ પણ હોમ રેમેડી, હેક કે ફિટનેસ ટિપને ટ્રાય કરતાં પહેલાં તમારા ડોક્ટરની સલાહ ચોક્કસથી લેવી. તમારો અભિપ્રાય અમને gujaratijagran@jagrannewmedia.com પર મોકલી શકો છો.