Women Reservation Bill: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી. ભારત તેની 21મી સદીની વિકાસ યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ક્ષણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આવનારા દિવસોમાં, આપણે એક મોટી પહેલના સાક્ષી બનીશું જે આપણા લોકશાહીને વધુ મજબૂત બનાવશે.
આ તક સમાનતા, સમાવેશ અને જાહેર ભાગીદારી પ્રત્યેની આપણી રાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતાના નવેસરથી અભિવ્યક્તિને ચિહ્નિત કરશે. આ એવો સમય છે જ્યારે સંસદે એક પગલું આગળ વધવું જોઈએ જે આપણા લોકશાહીને વધુ સમાવેશી અને પ્રતિનિધિ બનાવશે. સંસદનો નિર્ણય મહિલાઓની રાજકીય ભાગીદારીને નવી શક્તિ આપશે અને લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં તેમનું યોગ્ય સ્થાન સુનિશ્ચિત કરશે. આ ક્ષણ એટલા માટે પણ ખાસ છે કારણ કે તે એવા સમયે આવે છે જ્યારે દેશમાં વાતાવરણ ઉજવણી, નવીનતા અને સકારાત્મકતાથી ભરેલું છે.
આગામી દિવસોમાં, બંગાળી નવું વર્ષ આસામમાં રોંગાલી બિહુ, ઓડિશામાં મહા બિશુબા પના સંક્રાંતિ, પશ્ચિમ બંગાળમાં પોઈલા વૈશાખ અને કેરળમાં વિશુ ખૂબ જ ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવશે. તમિલનાડુના લોકો પુથાંડુની આતુરતાથી રાહ જુએ છે, જ્યારે પંજાબ અને ઉત્તર ભારતના લોકો વૈશાખીની આતુરતાથી રાહ જુએ છે. હું પ્રાર્થના કરું છું કે આ દિવ્ય અને પવિત્ર તહેવારો આપણા બધા માટે ખુશી અને સમૃદ્ધિ લાવે. દરમિયાન, મહાત્મા ફૂલેની 200મી જન્મજયંતિની ઉજવણી 11 એપ્રિલથી શરૂ થશે. 14 એપ્રિલે, આપણે ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરની જન્મજયંતિ ઉજવીશું. આ બંને તારીખો આપણને સામાજિક ન્યાય અને માનવીય ગૌરવના મૂલ્યોની પણ યાદ અપાવે છે જેણે આધુનિક ભારતના માર્ગને આકાર આપ્યો છે.
આ પ્રેરણાદાયક ક્ષણો વચ્ચે, સંસદ 16 એપ્રિલના રોજ એક ઐતિહાસિક બેઠક માટે મળશે. મહિલા અનામતને લાગુ કરતા મહત્વપૂર્ણ બિલ પર ચર્ચા કરવા અને તેને પસાર કરવા માટે એક ખાસ સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું છે. આને ફક્ત કાયદાકીય કવાયત કહેવું તેના મહત્વને ઓછું દર્શાવશે. તે ભારતની લાખો મહિલાઓની આકાંક્ષાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
આપણી મહિલાઓ લગભગ અડધી વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે રાષ્ટ્રનિર્માણમાં અમૂલ્ય યોગદાન આપ્યું છે. આજે, દેશના દરેક ક્ષેત્રમાં મહિલાઓ અનુકરણીય બની રહી છે. વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, ઉદ્યોગસાહસિકતા, સશસ્ત્ર દળો અને રમતગમત સહિત દરેક ક્ષેત્રમાં મહિલાઓ પોતાની છાપ છોડી રહી છે.
આપણી માતાઓ, બહેનો અને પુત્રીઓ રાષ્ટ્રની પ્રગતિમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. આપણા પરંપરાગત મૂલ્યો દર્શાવે છે કે જ્યારે માતાઓ અને બહેનોને પ્રગતિ માટે વધુ તકો મળે ત્યારે જ સમાજ પ્રગતિ કરે છે. આ વિચારને ધ્યાનમાં રાખીને, છેલ્લા 11 વર્ષોમાં મહિલા સશક્તિકરણ માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે.
શિક્ષણ, સારી આરોગ્યસંભાળ, નાણાકીય સમાવેશ અને મૂળભૂત સુવિધાઓની સુલભતામાં વધારો થવાથી આર્થિક અને સામાજિક જીવનમાં તેમની ભાગીદારી મજબૂત બની છે. જો કે, આ પ્રયાસો છતાં, રાજકારણ અને કાયદાકીય સંસ્થાઓમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ સમાજમાં તેમની ભૂમિકા સાથે અસંગત રહ્યું છે. આ અંતરને હવે દૂર કરવું આવશ્યક છે, કારણ કે જ્યારે મહિલાઓ શાસન અને વહીવટી નિર્ણયોમાં ભાગ લે છે, ત્યારે તેમનો અનુભવ અને દ્રષ્ટિકોણ મહત્વપૂર્ણ છે. આ માત્ર ચર્ચાઓને સમૃદ્ધ બનાવે છે પરંતુ શાસનની ગુણવત્તામાં પણ સુધારો કરે છે. મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવી એ ફક્ત પ્રતિનિધિત્વનો વિષય નથી; તે આપણા લોકશાહીને વધુ સંવેદનશીલ, સંતુલિત અને જવાબદાર બનાવવાનો પ્રયાસ છે.
છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી, લોકશાહી સંસ્થાઓમાં મહિલાઓના યોગ્ય સ્થાનને સુરક્ષિત કરવા માટે વારંવાર પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. ડ્રાફ્ટ બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તે પસાર થવામાં નિષ્ફળ ગયા. તેમ છતાં, વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ વધવું જોઈએ તે અંગે વ્યાપક સર્વસંમતિ હતી.
સપ્ટેમ્બર 2023 માં, સંસદે સર્વાનુમતે નારી શક્તિ વંદન કાયદો પસાર કર્યો. આ મારા જીવનની સૌથી ખાસ ક્ષણોમાંની એક હતી. હવે, જરૂર એ છે કે 2029 ની લોકસભાની ચૂંટણીઓ તેમજ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ મહિલાઓ માટે અનામત સાથે યોજવામાં આવે.
મહિલાઓ માટે અનામત સુનિશ્ચિત કરવાની આ તક બંધારણની ભાવનામાં ઊંડાણપૂર્વક રહેલી છે. બંધારણના ઘડવૈયાઓએ એવા સમાજની કલ્પના કરી હતી જ્યાં સમાનતા ફક્ત બંધારણમાં જ સમાવિષ્ટ નથી, પરંતુ વ્યવહારમાં પણ લાગુ કરવામાં આવે છે. કાયદાકીય સંસ્થાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવી એ આ દ્રષ્ટિકોણને સાકાર કરવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. તે એવા સમાજના નિર્માણ પ્રત્યેની આપણી પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે જેમાં રાષ્ટ્રના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં દરેક નાગરિકની સમાન ભૂમિકા હોય. આ નિર્ણયને હવે મુલતવી રાખી શકાતો નથી. તેની જરૂરિયાત દાયકાઓથી ઓળખાઈ રહી છે. જો આપણે તેને મુલતવી રાખીએ છીએ, તો તેનો અર્થ એ થશે કે આપણે બંને ઓળખીએ છીએ અને સુધારવાની ક્ષમતા ધરાવીએ છીએ તે અસંતુલનને આગળ વધારશે.
જેમ જેમ ભારત આત્મવિશ્વાસ અને દૃઢ નિશ્ચય સાથે આગળ વધી રહ્યું છે, તેમ તેમ આપણી સંસ્થાઓ તમામ નાગરિકો, ખાસ કરીને મહિલાઓની આકાંક્ષાઓનું સન્માન કરે તે જરૂરી છે, જે વસ્તીનો અડધો ભાગ રજૂ કરે છે. આ માત્ર દાયકાઓ જૂની પ્રતિબદ્ધતાને પૂર્ણ કરશે નહીં પરંતુ વિકાસની ગતિ જાળવી રાખવામાં પણ નોંધપાત્ર મદદ કરશે. તે આપણા લોકશાહીને વધુ પ્રતિભાવશીલ અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું પણ હશે. આ સામૂહિક સંકલ્પનો સમય છે. આ કોઈ એક સરકાર, પક્ષ અથવા વ્યક્તિનો મામલો નથી, પરંતુ સમગ્ર રાષ્ટ્રનો મામલો છે.
આપણે સામૂહિક રીતે તેનું મહત્વ સમજવું જોઈએ. મહિલા અનામત બિલ પસાર કરવા માટે સર્વસંમતિ જરૂરી છે. તેને વ્યાપક રાષ્ટ્રીય હિતના વિષય તરીકે જોવું જોઈએ. આવા પ્રસંગો આપણને યાદ અપાવે છે કે કેટલાક નિર્ણયો તેમના સમયને પાર કરે છે. તેઓ ભાવિ પેઢીઓનો માર્ગ ઘડે છે અને આપણને બતાવે છે કે લોકશાહીની સાચી તાકાત સમય જતાં વધુ ન્યાયી અને સમાવેશી બનવાની ક્ષમતામાં રહેલી છે.
સંસદનું ઐતિહાસિક સત્ર સમાપ્ત થઈ રહ્યું છે. હું તમામ પક્ષોના સાંસદોને મહિલા સશક્તિકરણ માટેના આ મહત્વપૂર્ણ પગલાને સમર્થન આપવા વિનંતી કરું છું. ચાલો આપણે આપણા લોકશાહીની સર્વોચ્ચ પરંપરાઓ અનુસાર આપણી ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરીએ.