Dashama Vrat 2026 Start and End Dates | દશામાં વ્રત 2026 તારીખ: ગુજરાતમાં મહિલા શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા આતુરતાપૂર્વક જેની રાહ જોવાય છે તે પવિત્ર 'દશામા વ્રત' નો પ્રારંભ આગામી 12 ઓગસ્ટ 2026 થી થવા જઈ રહ્યો છે. પરંપરાગત ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર, અષાઢ વદ અમાસ (જેને દિવાસા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ના દિવસથી આ વ્રતની શરૂઆત થાય છે. સળંગ 10 દિવસ સુધી ચાલનારા આ વ્રતને અત્યંત શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે.
માન્યતા છે કે દશામા ભક્તોની બગડેલી દશા સુધારે છે. આ વ્રત મુખ્યત્વે અખંડ સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ પોતાના પરિવારની સુખાકારી, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે કરે છે. આ 10 દિવસ દરમિયાન વિશેષ પૂજા-અર્ચના, કથા શ્રવણ અને ભજનો દ્વારા ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જાય છે. આવો જાણીએ આ વર્ષે વ્રતની તારીખો, સ્થાપનાના શુભ મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને વ્રતના નિયમો વિશે.
દશામાં વ્રત 2026 ક્યારે શરૂ થશે અને ક્યારે પૂર્ણ થશે? (Dashama Vrat 2026 Start and End Dates)
આ વર્ષે દશામા વ્રતનો પ્રારંભ 12 ઓગસ્ટ 2026, બુધવારના રોજ દિવાસાના પવિત્ર દિવસથી થશે, જ્યારે વ્રતની પૂર્ણાહુતિ 21 ઓગસ્ટ 2026, શુક્રવારના દિવસે થશે. 10 દિવસ સુધી ચાલનારા આ વ્રતના અંતિમ દિવસે રાત્રિ જાગરણ કરવામાં આવે છે અને બીજા દિવસે વહેલી સવારે સૂર્યોદય પહેલા દશામાની મૂર્તિનું પવિત્ર જળમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે, જે વ્રતની પૂર્ણાહુતિનું પ્રતીક છે.
દશામાંની સ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત અને સાચી દિશા 2026 (Dashama Sthapna Shubh Muhurat 2026)
| મુહૂર્તનો પ્રકાર | સમયગાળો |
| બ્રહ્મ મુહૂર્ત | 04:47 AM થી 05:31 AM |
| ગોધૂલી મુહૂર્ત | 07:14 PM થી 07:36 PM |
| અમૃત કાલ | 04:38 AM (13 ઓગસ્ટ) થી 06:06 AM (13 ઓગસ્ટ) |
| પ્રાતઃ સંધ્યા | 05:09 AM થી 06:15 AM |
| વિજય મુહૂર્ત | 02:54 PM થી 03:46 PM |
| સાયાહ્ન સંધ્યા | 07:14 PM થી 08:20 PM |
| નિશિતા મુહૂર્ત | 12:23 AM (13 ઓગસ્ટ) થી 01:07 AM (13 ઓગસ્ટ) |
વર્ષ 2026 માં દશામાની મૂર્તિની સ્થાપના અને પૂજા માટેના વિવિધ શુભ મુહૂર્ત નીચે મુજબ છે, જે ભક્તોને વિધિપૂર્વક પૂજા કરવામાં મદદરૂપ થશે:
(નોંધ: આ દિવસે અભિજિત મુહૂર્ત ઉપલબ્ધ નથી.)
દશામાંની મૂર્તિનું વિસર્જન તારીખ શુભ મુહૂર્ત 2026 (Dashama Visarjan Shubh Muhurat 2026)
આ વર્ષે દશામા વ્રતની પૂર્ણાહુતિ 21 ઓગસ્ટ 2026, શુક્રવારના દિવસે થશે. વ્રતના અંતિમ દિવસે રાત્રિ જાગરણ કરવામાં આવશે અને બીજા દિવસે વહેલી સવારે એટલે કે 22 ઓગસ્ટના રોજ સૂર્યોદય પહેલા દશામાની મૂર્તિનું પવિત્ર જળમાં વિસર્જન કરવામાં આવશે, જે વ્રતની પૂર્ણાહુતિનું પ્રતીક છે.
દશામાં વ્રતનું ધાર્મિક મહત્વ (Importance Of Dashama Vrat)
ખરાબ દશામાંથી મુક્તિ (જીવનની સ્થિતિ સુધારવી): 'દશા' નો અર્થ થાય છે વ્યક્તિના જીવનનો સમય કે સ્થિતિ. એવી દ્રઢ ધાર્મિક માન્યતા છે કે જ્યારે વ્યક્તિના જીવનમાં આર્થિક, સામાજિક કે શારીરિક સંકટો આવ્યા હોય અને માઠી (ખરાબ) દશા ચાલી રહી હોય, ત્યારે આ વ્રત કરવાથી માતા દશામાં ભક્તની ખરાબ દશાને સારી દશામાં ફેરવી દે છે.
સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ: માતા દશામાંને સુખ અને સમૃદ્ધિના દેવી માનવામાં આવે છે. આ વ્રત નિષ્ઠાપૂર્વક અને સાચા હૃદયથી કરવાથી ઘરમાંથી દરિદ્રતા (ગરીબી) દૂર થાય છે અને ધન-ધાન્ય, સુખ તથા શાંતિનો કાયમી વાસ થાય છે.
અખંડ સૌભાગ્ય અને પરિવારનું કલ્યાણ: ખાસ કરીને મહિલાઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુ, અખંડ સૌભાગ્ય, સંતાનોની પ્રગતિ અને પરિવારના રક્ષણ માટે આ વ્રત કરે છે. દશામાં પોતાના ભક્તોના પરિવાર પર આવતી તમામ આપત્તિઓ દૂર કરીને રક્ષણ કરે છે.
પાપમુક્તિ અને પ્રાયશ્ચિત: પૌરાણિક વ્રત કથાઓ મુજબ, અજાણતા થયેલી ભૂલો, અહંકાર કે પાપોનું પ્રાયશ્ચિત કરવા માટે આ વ્રત શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. માતાજી અત્યંત દયાળુ અને ક્ષમાશીલ છે, જે પોતાના ભક્તોના કષ્ટો હરી લે છે.
દશામાં વ્રત માટે જરૂરી પૂજા સામગ્રી (Dashama Vrat Puja Samagri)
- પૂજામાં બેસવા માટેનું આસન અને માતાજી માટે બાજોટ
- દશામાની પ્રતિમા (સાંઢણી) કે ચિત્ર અને ગણેશજીની મૂર્તિ
- લાલ ફૂલો, ચમેલી, લાલ અને પીળા રંગનો દોરો
- ધૂપદાની, ચંદન, કપૂર, દીવો, દિવેટ અને ગાયનું શુદ્ધ દેશી ઘી
- કંકુ, સિંદૂર, હળદર પાવડર, અષ્ટગંધા પાવડર અને કાચા ચોખા
- નાળિયેર, મોસમી ફળો, મીઠાઈ અને સોપારી
- પવિત્ર ગંગા જળ અને તાંબા કે ચાંદીનો કળશ
- દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડથી બનેલું પંચામૃત
- 5 દીવા, પૂજા માટેની ઘંટડી, શંખ અને હવન સામગ્રી
- દુર્ગા સપ્તશતી અથવા દેવી મહાત્મ્ય ગ્રંથ
દશામાં વ્રતની સંપૂર્ણ પૂજા વિધિ (Dashama Vrat Puja Vidhi)
પવિત્રતા અને મૂર્તિ સ્થાપન: વ્રતના પ્રથમ દિવસે ભક્તોએ વહેલી સવારે સ્નાન કરીને શુદ્ધ વસ્ત્રો ધારણ કરવા જોઈએ. પૂજાસ્થાનને સ્વચ્છ કરી તેના પર ગંગાજળનો છંટકાવ કરી તેને પવિત્ર કરવું. ત્યારબાદ, કોઈ શ્રેષ્ઠ અને શુભ મુહૂર્તમાં માતા દશામાની મૂર્તિનું વિધિ-વિધાનપૂર્વક સ્થાપન કરવું.
પૂજા અને કથા શ્રવણ: માતાજીની પૂજામાં ફૂલ, ફળ, નૈવેદ્ય, ધૂપ અને દીપ અર્પણ કરી ભક્તિભાવપૂર્વક આરતી ઉતારવી. વ્રતના સળંગ દસ દિવસ દરમિયાન સવાર-સાંજ નિયમિતપણે પૂજા-અર્ચના કરવી અને દશામાની વ્રત કથાનું શ્રવણ કરવું અત્યંત ફળદાયી અને શુભ માનવામાં આવે છે.
રાત્રિ જાગરણ અને વિસર્જન: વ્રતના દસમા અને અંતિમ દિવસે ભક્તો દ્વારા રાત્રિ જાગરણ કરવાનો વિશેષ મહિમા છે. વ્રત પૂર્ણ થયા બાદ વહેલી પરોઢે પૂરા સન્માન સાથે માતાજીની મૂર્તિનું પવિત્ર નદી કે જળાશયમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે, જે આ વ્રતની પૂર્ણાહુતિનું પ્રતીક છે.
વ્રતનું ઉદ્યાપન (પાંચમું વર્ષ): ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ વ્રત સામાન્ય રીતે પાંચ વર્ષ સુધી લેવામાં આવે છે. પાંચમા વર્ષે વ્રતનું ઉદ્યાપન (વ્રત પૂર્ણ કરવાની વિધિ) કરવામાં આવે છે, જેમાં ચાંદીની સાંઢણી (માતાજીનું વાહન) બનાવીને બ્રાહ્મણને દાનમાં આપવાની પરંપરા છે.
દશામાં વ્રતની કથા (Dashama Vrat Katha)
દશામા વ્રતનું મહત્વ તેની પૌરાણિક કથા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. આ કથા રાજા નળ અને રાણી દમયંતીના જીવનમાં આવેલા ઉતાર-ચઢાવ અને દશામાતાના મહિમાનું વર્ણન કરે છે.
પૌરાણિક કથા અનુસાર, એક સમયે રાજા નળ અને રાણી દમયંતી સુખપૂર્વક રાજ કરતા હતા. એક દિવસ રાણી દમયંતીએ દશામાનું વ્રત કર્યું અને તેમના ગળામાં વ્રતનો દોરો બાંધ્યો. જ્યારે રાજા નળે આ દોરો જોયો, ત્યારે તેમણે તેનું અપમાન કરી તેને ફેંકી દીધો. તે જ રાત્રે, દશામાતા એક વૃદ્ધ સ્ત્રીના રૂપમાં રાજાના સ્વપ્નમાં આવ્યા અને તેમને કહ્યું કે, 'તમારી સારી દશા જઈ રહી છે અને ખરાબ દશા આવી રહી છે, કારણ કે તમે મારું અપમાન કર્યું છે.'
આ ઘટનાના થોડા જ દિવસોમાં, રાજા નળની પરિસ્થિતિ અત્યંત ખરાબ થઈ ગઈ. તેમને પોતાનું રાજ્ય છોડીને બીજા રાજ્યમાં નોકરી કરવા જવું પડ્યું, અને તેમને ચોરીનો પણ ખોટો આરોપ સહન કરવો પડ્યો. એક દિવસ, જંગલમાંથી પસાર થતી વખતે, રાજા નળે તે જ વૃદ્ધ સ્ત્રીને ફરી સ્વપ્નમાં જોઈ. તેઓ તેમના પગે પડીને માફી માંગવા લાગ્યા અને બોલ્યા, 'મા, મારાથી ભૂલ થઈ છે, કૃપા કરીને મને માફ કરો. હું મારી પત્ની સાથે દશામાતાની પૂજા કરીશ.'
વૃદ્ધ મહિલાએ તેમને માફ કર્યા અને દશામાતાની પૂજા કરવાની વિધિ સમજાવી. જ્યારે ચૈત્ર માસના કૃષ્ણ પક્ષની દસમી તિથિ આવી, ત્યારે રાજા અને રાણીએ પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા મુજબ દશામાતાની પૂજા કરી અને દશામાતાનો દોરો પોતાના ગળામાં બાંધ્યો. આ પૂજાના પ્રતાપે તેમની દશા સુધરી અને રાજાને તેમનું ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મળ્યું.
આ કથા શીખવે છે કે દરેકે ભક્તિભાવથી મા દશામાતાની પૂજા કરવી જોઈએ. વ્રત કરનારી સ્ત્રીઓએ કથા સાંભળ્યા પછી શ્રદ્ધાપૂર્વક દશામાતાનો દોરો ધારણ કરવો જોઈએ, જેથી તેમના જીવનમાં સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ બની રહે.
દશામાં વ્રતના નિયમો (Dashama Vrat Rules)
- વ્રત કરનારે સ્વયં માટીની મૂર્તિ બનાવવી અથવા બજારમાંથી લાવીને એક પવિત્ર બાજોટ પર તેનું સ્થાપન કરવું. મૂર્તિની બાજુમાં જ કલશની સ્થાપના કરવી.
- પૂજામાં દસ તાંતણાવાળો સૂતરનો દોરો લેવો, તેમાં દસ ગાંઠો વાળવી અને તેને વ્રત કરનારે પોતાના જમણા હાથે ધારણ કરવો.
- દસ દિવસ સુધી દરરોજ વહેલી સવારે માતાજીની પૂજા કરવી. પૂજા દરમિયાન લાલ, પીળા કે લીલા રંગના શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરવા વિશેષ શુભ મનાય છે. પૂજામાં પોતાની ક્ષમતા અનુસાર કંકુ, હળદર, અબીલ-ગુલાલ અને ચોખા અર્પણ કરવા.
- ભક્તિભાવપૂર્વક માતાજીને નૈવેદ્ય (પ્રસાદ) ધરાવવું અને વિધિપૂર્વક પૂજા કર્યા બાદ આરતી ઉતારવી.
- વ્રત કરનારે પોતાની શારીરિક શક્તિ અને ક્ષમતા અનુસાર ઉપવાસ કરવા. જો નકોરડો ઉપવાસ શક્ય ન હોય, તો ફળાહાર અથવા એકટાણું (દિવસમાં એક જ વાર સાત્વિક ભોજન) કરીને પણ વ્રત રાખી શકાય છે.
- જો વ્રત દરમિયાન મહિલાઓને માસિક ધર્મ આવે, તો તેઓ વ્રત/ઉપવાસ ચાલુ રાખી શકે છે, પરંતુ જાતે પૂજા-વિધિ કરવી નહીં. આ સમયમાં પરિવારના અન્ય કોઈ સભ્ય દ્વારા પૂજા કરાવી શકાય છે, જ્યારે વ્રત કરનારે શ્રદ્ધાપૂર્વક માત્ર કથાનું શ્રવણ કરવું.
- આ દસ દિવસો દરમિયાન સાત્વિક જીવન જીવવું, યથાશક્તિ પુણ્ય કર્મો કરવા, માતાજીના મંત્રોનો જાપ કરવો, ગરબા ગાવા અને નિયમિતપણે વ્રત કથા સાંભળવી.
દશામાં વ્રતના લાભ (Benefits Of Dashama Vrat)
- મનની શુદ્ધિ: આ વ્રતથી મન પવિત્ર થાય છે અને નિરોગી કાયા પ્રાપ્ત થાય છે.
- ધન-સમૃદ્ધિ: શ્રદ્ધાથી વ્રત કરનારના ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સંપત્તિમાં વધારો થાય છે.
- સંકટ નિવારણ: જીવનમાં આવેલી વિપરીત પરિસ્થિતિઓ કે સંકટોમાંથી માતાજી રક્ષણ આપે છે.
- ગ્રહદોષથી મુક્તિ: શનિ, મંગળ કે રાહુ જેવા ગ્રહોની અશુભ મહાદશા હોય, તો માતાની કૃપાથી તેના નકારાત્મક પ્રભાવો દૂર થાય છે.