NPS Vatsalya Scheme: પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટીએ NPS Vatsalya સ્કીમને લઈ નવા દિશ-સૂચનો જાહેર કર્યાં છે. આ યોજના 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે પેન્શન તથા લોંગ-ટર્મ સેવિંગ્સ સ્કીમ છે.
NPS Vatsalya સ્કીમને નાણાકીય વર્ષ 2024-25ના કેન્દ્રીય બજેટમાં લોંચ કરવામાં આવી હતી. આ સ્કીમનો ઉદ્દેશ માતા-પિતા તથા વાલીઓએ બાળકોના ભવિષ્ય માટે શરૂઆતી ઉંમરથી જ રોકાણની સુવિધા આપી રહી છે. તેનાથી બાળકોમાં બચતની ટેવ પાડવા તથા લાંબી અવધીમાં આર્થિક આયોજનને મજબૂત કરવાની દિશામાં મોટું પગલું માનવામાં આવે છે.
આ સ્કીમ અંતર્ગત માતા-પાતિ અથવા કાનૂની વાલી બાળકોના નામથી એકાઉન્ટ ખોલાવી શકે છે અને તેને યોગ્ય રીતે સંચાલિત કરી શકે છે.
આ સ્કીમમાં માટે કોણ યોગ્યતા ધરાવે છે
આ સ્કીમ અંતર્ગત કોઈ પણ બાળક કે જે 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમર ધરાવે છે. તે NPS Vatsalya એકાઉન્ટ માટે યોગ્યતા ધરાવે છે. આ સુવિધા ફક્ત ભારતમાં અગાઉથી જ બાળકો સુધી મર્યાદિત નથી, આ ઉપરાંત NRI તથા OCI બાળકો માટે પણ ઉપલબ્ધ છે. સ્કીમની એક મહત્વની શરત છે કે અકાઉન્ટનું પ્રમાણ લાભાર્થી બાળકોને જ થશે.
રોકાણ કેવી રીતે કરી શકાય છે
NPS Vatsalya સ્કીમમાં લઘુતમ યોગદાન રૂપિયા 250 પ્રતિ વર્ષ રાખવામાં આવેલ છે. આ રોકાણ ફક્ત માતા-પિતા ઉપરાંત સંબંધિત અથવા મિત્રો પણ કરી શકે છે. યોગદાન ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બન્ને રીતે કરી શકાય છે. જેથી રોકાણ કરવું સરળ બની જાય છે.
રોકાણ ક્યાં લગાવી શકાય છે
NPS Vatsalya સ્કીમમાં રોકાણને લાંબા ગાળાના ગ્રોથના હિસાબથી ડિઝાઈન કરવામાં આવે છે. ફંડનો મોટો હિસ્સો ઈક્વિટીમાં લગાવવામાં આવે છે, જેથી સમય સાથે જ વધારે સારા વળતર મળી શકે છે.
કૂલ રોકાણનો મોટો હિસ્સો ઈક્વિટીમાં એક હિસ્સો સરકારી સિક્યોરિટીમાં અને બાકી ડેટા ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટમાં લગાવવામાં આવે છે. ઈક્વિટીનો મોટો વેઈટેજ તેના માટે રાખવામાં આવે છે, જેથી લાંબા સમયમાં વેલ્થ ક્રિએશન હોઈ શકે છે.
શું હું 18 વર્ષની ઉંમર પહેલાં ભંડોળ ઉપાડી શકું છું?
18 વર્ષની ઉંમર પહેલાં NPS વાત્સલ્ય ખાતામાંથી ઉપાડ ખૂબ જ મર્યાદિત છે. આંશિક ઉપાડ ફક્ત ચોક્કસ જરૂરિયાતો માટે જ માન્ય છે.
આમાં બાળકનું શિક્ષણ, ગંભીર બીમારીની સારવાર અથવા બાળક 75 ટકાથી વધુ અપંગ હોય તેવી પરિસ્થિતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
ખાતું ખોલ્યાના ત્રણ વર્ષ પછી જ ઉપાડ શક્ય છે. ઉપાડની રકમ કુલ યોગદાનના 25 ટકા સુધી મર્યાદિત રહેશે, અને બાળક 18 વર્ષનું થાય તે પહેલાં ફક્ત બે વાર ઉપાડની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
બાળક 18 વર્ષનું થાય ત્યારે શું થાય છે?
બાળક 18 વર્ષનું થાય કે તરત જ તેમણે નવી KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની રહેશે. આ પછી તેમની પાસે તેમના NPS ખાતા સંબંધિત ઘણા વિકલ્પો હશે.
જો તેઓ ઈચ્છે, તો તેઓ ખાતાને સંપૂર્ણપણે નિયમિત NPS (ઓલ સિટિઝન મોડેલ)માં રૂપાંતરિત કરી શકે છે. વધુમાં તેમની પાસે 80 ટકા રકમ એક સાથે ઉપાડવાનો અને બાકીની રકમ વાર્ષિકીમાં રોકાણ કરવાનો વિકલ્પ હશે.
જો કુલ થાપણ રૂપિયા 8 લાખથી ઓછી હોય, તો સંપૂર્ણ રકમ ઉપાડવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. જો 21 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં કોઈ વિકલ્પ પસંદ કરવામાં ન આવે તો ખાતું આપમેળે NPS નિયમો હેઠળ ઉચ્ચ-જોખમવાળા ઇક્વિટી વિકલ્પમાં શિફ્ટ થઈ જશે.