PM Kusum Yojana: ખેડૂતો સિંચાઈ માટે ડીઝલ પંપ પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડી રહ્યા છે અને તેના બદલે સૌર ઉર્જા પંપ અપનાવી રહ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર સૌર પંપને પ્રોત્સાહન આપવા માટે PM-KUSUM યોજના ચલાવી રહી છે.
આ યોજનાનો લાખો ખેડૂતોને લાભ થયો છે, અને તેના હેઠળ હજારો મેગાવોટ સૌર ઉર્જા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. ખેડૂતો, ખેડૂત જૂથો, ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO),પાણી વપરાશકર્તા સંગઠનો (WUAs) અને પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACs) આ યોજનામાં ભાગ લઈ શકે છે.
પીએમ-કુસુમ યોજના શું છે?(What is PM-KUSUM Scheme)
પીએમ-કુસુમ (પ્રધાનમંત્રી કિસાન ઉર્જા સુરક્ષા અને ઉત્થાન મહાભિયાન) એ ભારત સરકારની એક યોજના છે જેનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને ડીઝલ પરની તેમની નિર્ભરતા દૂર કરવા માટે સૌર સિંચાઈ પંપ સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરવાનો છે અને તેમને 60 ટકા સુધીની સરકારી સબસિડી સાથે સસ્તી, સ્વચ્છ સૌર ઉર્જા પૂરી પાડવાનો છે, જેનાથી તેઓ વધારાની વીજળી વેચીને આવક ઉત્પન્ન કરી શકે છે અને દેશની સૌર ઉર્જા ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે.
PM-KUSUMથી કેટલા લોકોને ફાયદો થયો અને કેટલી વીજળી ઉત્પન્ન થઈ?
ખેડૂતો PM-KUSUM યોજનાથી ખૂબ જ પ્રભાવિત છે, અને લાખો લોકો તેનો લાભ લઈ રહ્યા છે. નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે ગયા મહિના (30 નવેમ્બર, 2025) સુધીમાં 20,42,459 લાભાર્થીઓએ આ યોજનાનો લાભ લીધો છે. આ યોજનાના તમામ ઘટકો હેઠળ કુલ 10,203 મેગાવોટ વીજળી સ્થાપિત કરવામાં આવી છે.
આ યોજનામાં ત્રણ ઘટકો છે: ગ્રીડ-કનેક્ટેડ સોલાર પાવર પ્લાન્ટ (500 kW સુધી), સ્ટેન્ડઅલોન સોલાર પંપ (Off-grid) અને ગ્રીડ-કનેક્ટેડ પંપ. 30 નવેમ્બર, 2025 સુધીમાં, PM-KUSUM યોજના હેઠળ રૂપિયા 7,106 કરોડ જારી કરવામાં આવ્યા છે.
PM-KUSUMમાં કયું રાજ્ય આગળ છે?
પીએમ કિસાન યોજના મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ સફળ સાબિત થઈ રહી છે. આ રાજ્યમાં સૌથી વધુ 11,21,416 લાભાર્થીઓ છે. રાજસ્થાનમાં આશરે 2.36 લાખ લાભાર્થીઓ, ગુજરાતમાં આશરે 2.28 લાખ અને હરિયાણામાં આશરે 1.80 લાખ લાભાર્થીઓ છે.
દેશના સૌથી મોટા રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશમાં, આ યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓની સંખ્યા એક લાખથી ઓછી, આશરે 72 હજાર છે. મોટા રાજ્યોમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં સૌથી ઓછા 40 લાભાર્થીઓની સંખ્યા છે.