Central Gujarat Water Crisis: ગુજરાતમાં ચોમાસાની સિઝનનો સારો પ્રારંભ રહ્યા બાદ મેઘરાજાએ લાંબો વિરામ લેતા રાજ્યના અનેક પંથકોમાં હવે ચિંતાજનક સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. ખાસ કરીને મધ્ય ગુજરાતના વિસ્તારોમાં વરસાદ ખેંચાવાના કારણે જળસંકટના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા કડાણા ડેમ તેમજ ભાદર ડેમમાંથી ખેતી અને અન્ય હેતુઓ માટે અપાતું પાણી સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે.
ડેમમાં માત્ર 41 ટકા લાઈવ સ્ટોરેજ બચ્યો
હાલમાં મેઘરાજાએ વિરામ લેતા કડાણા ડેમમાં પાણીની નવી આવક નહીવત જેવી થઈ છે. વર્તમાન સ્થિતિ અનુસાર, કડાણા ડેમની જળસપાટી ઘટીને 389 ફૂટે પહોંચી છે અને ડેમમાં માત્ર 41 ટકા જેટલો જ લાઈવ સ્ટોરેજ જથ્થો બચ્યો છે. તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, જો આ પરિસ્થિતિમાં પણ સતત પાણી છોડવાનું ચાલુ રાખવામાં આવે, તો આગામી સમયમાં સ્થાનિકો માટે પીવાના પાણીની ગંભીર કટોકટી સર્જાઈ શકે તેમ છે.
કડાણા ડેમની વર્તમાન જળસપાટી-સ્થિતિ
| ડેમનું નામ | કડાણા ડેમ |
| લાઈવ સ્ટોરેજ (Live Storage) | માત્ર 41% |
| વર્તમાન જળસપાટી (Water Level) | 389 ફૂટ |
સિંચાઈ વિભાગે લીધો અત્યંત કપરો નિર્ણય
ભવિષ્યની આ ભયાવહ સ્થિતિને ટાળવા અને ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા એક અત્યંત મોટો અને કપરો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. જે અંતર્ગત મહીસાગર જિલ્લાની જીવાદોરી સમાન કડાણા ડેમ તેમજ ભાદર ડેમમાંથી પાવર પ્રોજેક્ટ અને ખેતી માટે અપાતું સિંચાઈનું પાણી તાત્કાલિક અસરથી સંપૂર્ણપણે રોકી દેવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણયને પગલે હવે ખેડૂતો પણ ચિંતામાં મૂકાયા છે.
પાણી બંધ થવાથી પ્રભાવિત વિસ્તાર-નહેરો
| પ્રભાવિત ડેમ | પ્રભાવિત જિલ્લાઓ | પાણી બંધ કરાયેલ નહેરો/નદી |
|---|---|---|
| કડાણા અને ભાદર |
|
|
નહેરો-નદીમાં પાણી બંધ, ખેડૂતો મુશ્કેલીમાં
આ નિર્ણયના પગલે સુજલામ સુફલામ જળ અભિયાન હેઠળ ભરાતી કેનાલો, જમણા કાંઠાની મુખ્ય નહેર તેમજ મહી નદીના પટમાં છોડાતું પાણી સદંતર બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે. કડાણા ડેમની સાથે સાથે ભાદર ડેમમાંથી પણ સિંચાઈનું પાણી બંધ કરવાનો આદેશ જારી થતા મધ્ય ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
એકતરફ ખેડૂતોએ ચોમાસાની શરૂઆતમાં વાવણી કરી દીધી છે અને હવે ઊભા પાકને પાણીની સખત જરૂર છે. બરાબર એ જ સમયે સિંચાઈનું પાણી બંધ થતાં મહીસાગર, પંચમહાલ અને ખેડા જિલ્લાના ખેડૂતો ભારે મૂંઝવણ અને ચિંતામાં મુકાયા છે.
જો આગામી દિવસોમાં મેઘરાજા મહેરબાન નહીં થાય અને સારો વરસાદ નહીં પડે, તો મોંઘા ડાટ બિયારણ અને ખાતર નાખીને તૈયાર કરેલા કૃષિ પાકો સંપૂર્ણ નિષ્ફળ જવાની અને ખેડૂતોને મોટું આર્થિક નુકસાન થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. હવે સૌ કોઈ આકાશી આફત ટળે અને કુદરત મહેરબાન થાય તેની કાગડોળે રાહ જોઈ રહ્યા છે.
