US Supreme Court: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વ્યાપક ટેરિફ એજન્ડાને સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. કોર્ટે 6-3 ના બહુમતીના ચુકાદામાં જણાવ્યું છે કે, રાષ્ટ્રપતિ પાસે 'ઇન્ટરનેશનલ ઇમરજન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ' (IEEPA) હેઠળ એકપક્ષીય રીતે ટેરિફ લાદવાની સત્તા નથી. આ કેસમાં મુખ્ય અરજીકર્તા લર્નિંગ રિસોર્સિસ (Learning Resources) કંપનીના સીઈઓ રિક વોલ્ડનબર્ગ હતા.
કોણ છે રિક વોલ્ડનબર્ગ?
રિક વોલ્ડનબર્ગ શિકાગો સ્થિત 110 વર્ષ જૂની કૌટુંબિક કંપની લર્નિંગ રિસોર્સિસ અને hand2mind ચલાવે છે. આ કંપની શૈક્ષણિક રમકડાં અને સાધનો બનાવે છે, જેની સ્થાપના તેમના માતા-પિતાએ કરી હતી. વોલ્ડનબર્ગ માત્ર એક ઉદ્યોગપતિ જ નહીં, પરંતુ એક સજાગ નાગરિક તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જેમણે સરકારના અયોગ્ય કરવેરા સામે અવાજ ઉઠાવ્યો છે.
કેમ તેમણે ટ્રમ્પ સામે મોરચો માંડ્યો?
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ટેરિફને કારણે વોલ્ડનબર્ગની કંપની પર મોટું આર્થિક સંકટ આવ્યું હતું.
- ખર્ચમાં તોતિંગ વધારો: કંપનીના આયાત ખર્ચમાં અનેકગણો વધારો થયો હતો. એક અંદાજ મુજબ, કંપની જે ટેરિફ વર્ષ 2024માં 2 મિલિયન ડોલર ચૂકવતી હતી, તે ટ્રમ્પની નવી નીતિ હેઠળ વધીને 14 મિલિયન ડોલર થવાની શક્યતા હતી.
- અસ્તિત્વનો સવાલ: વોલ્ડનબર્ગે દલીલ કરી હતી કે આ ટેરિફ મોટી કંપનીઓ માટે નહીં, પરંતુ પેઢીઓથી ચાલતા મધ્યમ વર્ગના વ્યવસાયો માટે 'મરણતોલ ફટકો' સમાન છે.
- ઉત્પાદન પર અસર: તેમના લોકપ્રિય ઉત્પાદન "બબલ પ્લશ યોગા બોલ બડીઝ" ના ભાવમાં વધારો કરવાની અથવા ઉત્પાદન બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી.
કાનૂની લડાઈ અને સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો
ટ્રમ્પે જ્યારે "લિબરેશન ડે" હેઠળ ટેરિફની જાહેરાત કરી, ત્યારે વોલ્ડનબર્ગે તરત જ વકીલોનો સંપર્ક કર્યો અને એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં દાવો દાખલ કર્યો.
- મુખ્ય દલીલ: કર લાદવાની સત્તા માત્ર કોંગ્રેસ (સંસદ) પાસે છે, રાષ્ટ્રપતિ કટોકટીના કાયદાનો દુરુપયોગ કરીને આ સત્તા છીનવી શકે નહીં.
- ચુકાદો: ચીફ જસ્ટિસ જોન રોબર્ટ્સે ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું કે, "બંધારણ મુજબ કરવેરા લાદવાની સત્તા કારોબારી પાસે નથી."
બિઝનેસ પર પડેલી અસરો
ટેરિફના કારણે વોલ્ડનબર્ગની કંપનીએ કડક નિર્ણયો લેવા પડ્યા હતા:
- નવા વેરહાઉસ પ્રોજેક્ટમાં ભરતી અટકાવી દેવામાં આવી.
- માર્કેટિંગ બજેટમાં ધરખમ કાપ મૂક્યો.
- ઉત્પાદન ખર્ચ બચાવવા માટે ચીનથી ભારત જેવા દેશોમાં ઉત્પાદન શિફ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ ત્યાં પણ વધઘટ થતા ટેરિફને કારણે મુશ્કેલી પડી.
ભવિષ્યની આશા
આ ચુકાદા બાદ હવે અમેરિકાની હજારો કંપનીઓ સરકાર પાસેથી અબજો ડોલરના રિફંડ (Refund) ની આશા રાખી રહી છે. વોલ્ડનબર્ગે આ જીતને 'લોકશાહીની જીત' ગણાવી છે. જોકે, ટ્રમ્પે આ ચુકાદા બાદ ફરીથી ૧૦% ગ્લોબલ ટેરિફ લાદવાની તૈયારી બતાવી છે, જે દર્શાવે છે કે આ 'ટ્રેડ વોર' હજુ લાંબી ચાલશે.