Youth heart attack risk: ભારતમાં સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે એક અત્યંત ચિંતાજનક વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. જે બીમારી અગાઉ માત્ર વૃદ્ધાવસ્થાની નિશાની ગણાતી હતી, તે હવે યુવાનોને પોતાની ઝપેટમાં લઈ રહી છે. હાલમાં ભારતમાં થતા દર ચાર મૃત્યુમાંથી એક મૃત્યુ પાછળ હૃદયરોગ જવાબદાર છે. પરંતુ સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, જે લોકો મેડિકલ ટેસ્ટમાં 'લો રિસ્ક' (ઓછું જોખમ) ધરાવતા હોવાનું જણાયું હતું, તેમાંથી 80% લોકોને પાછળથી હાર્ટ એટેક આવ્યો હોવાનું એક અભ્યાસમાં બહાર આવ્યું છે.
યુવા પેઢી પર તોળાતું જોખમ
દિલ્હીની જી.બી. પંત હોસ્પિટલના સિનિયર કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. મોહિત દયાલ ગુપ્તાના નેતૃત્વમાં 2023 થી 2025 દરમિયાન 6,000 દર્દીઓ પર હાથ ધરવામાં આવેલ વિશ્લેષણ મુજબ, હૃદયરોગની પેટર્ન ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.
આ પણ વાંચો
20 થી 30 વર્ષ: આ વયજૂથમાં હાર્ટ એટેકના કિસ્સાઓ 5% થી 10% સુધી પહોંચી ગયા છે.
30 થી 40 વર્ષ: આ જૂથમાં જોખમ અને ગંભીરતા બંને વધે છે.
40 થી 60 વર્ષ: આ વયજૂથમાં સૌથી વધુ (આશરે 30-35%) કેસ જોવા મળે છે, જ્યારે 60 થી વધુ ઉંમરના લોકોમાં મૃત્યુદરમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
શા માટે વધી રહ્યું છે હૃદય પર દબાણ?
નિષ્ણાતો માને છે કે આજના આધુનિક યુગની જીવનશૈલી હૃદય માટે ઘાતક સાબિત થઈ રહી છે. તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
માનસિક તણાવ: કારકિર્દીની સ્પર્ધા, આર્થિક જવાબદારીઓ અને સતત ચિંતા હૃદયના ધબકારા અને રક્તવાહિનીઓ પર માઠી અસર કરે છે.
ઊંઘનો અભાવ: મોડે સુધી જાગવું અને પૂરતી ઊંઘ ન લેવાથી શરીરની કુદરતી વ્યવસ્થા ખોરવાય છે.
નશાની લત: ધૂમ્રપાન, વેપિંગ અને ડ્રગ્સ સીધી રીતે રક્તવાહિનીઓને સાંકડી કરે છે અને નુકસાન પહોંચાડે છે.
બેઠાડુ જીવન: કલાકો સુધી ડેસ્ક પર બેસી રહેવું અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ કોલેસ્ટ્રોલ વધારે છે.
ખોરાક: જંક ફૂડ અને અસંતુલિત આહાર હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસને નોતરે છે.
દિલ્હીની સ્થિતિ: એક લાલબત્તી સમાન કિસ્સો
સરકારી ડેટા (CRS) મુજબ, માત્ર દિલ્હીમાં જ 2024માં હૃદયરોગને કારણે 34,000 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે. છેલ્લા બે દાયકામાં આ આંકડો 3 લાખને પાર કરી ગયો છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વાયુ પ્રદૂષણ અને તણાવપૂર્ણ શહેરી જીવન હૃદયને કેટલી હદે નબળું પાડી રહ્યા છે.
ભારતીય મોડેલની જરૂરિયાત
નિષ્ણાતો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ભારતીયોની શારીરિક સંરચના, ખાનપાન અને જિનેટિક્સ અલગ હોવાથી ભારત માટે ખાસ 'હાર્ટ રિસ્ક એસેસમેન્ટ મોડેલ' વિકસાવવું અનિવાર્ય છે.
બચાવના ઉપાયો: શું કરવું જોઈએ?
માત્ર બ્લડ ટેસ્ટ કે સામાન્ય રિપોર્ટમાં બધું 'નોર્મલ' આવે એટલે નિશ્ચિંત થઈ જવું જોખમી છે. હૃદયને સુરક્ષિત રાખવા માટે:
કૌટુંબિક ઇતિહાસ: જો પરિવારમાં માતા-પિતાને હૃદયરોગની તકલીફ હોય, તો નાની ઉંમરથી જ નિયમિત ચેકઅપ કરાવવું જોઈએ.
નિયમિત વ્યાયામ: દરરોજ ઓછામાં ઓછી 30 મિનિટ ચાલવું અથવા કસરત કરવી.
તણાવ મુક્તિ: યોગ, ધ્યાન અને પૂરતી ઊંઘ દ્વારા માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાળવવું.
તબીબી સલાહ: સામાન્ય રિપોર્ટને બદલે કાર્ડિયોલોજિસ્ટની સલાહ મુજબ ઊંડાણપૂર્વકની તપાસ કરાવવી.
નિષ્કર્ષ: હૃદયરોગ એ હવે માત્ર ઉંમરનો રોગ નથી, પણ આપણી આદતોનું પરિણામ છે. જાગૃતિ અને વહેલી તપાસ જ આ સાયલન્ટ કિલર સામે રક્ષણ આપી શકે છે.